BỆNH ALZHEIMER VÀ GIẤC NGỦ

Một người thân của tôi đang bị bệnh Alzheimer, bà có xu hướng ngủ nhiều vào ban ngày và không thể duy trì giấc ngủ dài vào ban đêm. Bà cũng có xu hướng đi lang thang xung quanh nhà vào ban đêm. Điều đó có liên quan đến bệnh Alzheimer của bà hay không?

            Alzheimer cũng như các căn bệnh gây mất trí nhớ khác, tác động tiêu cực lên chu kì ngủ và thức tỉnh của bệnh nhân. Vấn đề về giấc ngủ của bệnh nhân Alzheimer còn thường xuyên xảy ra và nghiêm trọng hơn vấn đề mất trí nhớ. Bệnh nhân thường buồn ngủ vào ban ngày, trong khi giấc ngủ về ban đêm có xu hướng bị gián đoạn thành nhiều giấc ngủ ngắn. Trong khoảng thời gian 24 giờ, hiếm khi bệnh nhân cảm thấy tỉnh táo và không thể có một giấc ngủ duy trì khoảng 1 giờ tại một thời điểm. Tình trạng phổ biến của bệnh nhân bị Alzheimer là họ liên tục thức dậy vào ban đêm và ngủ vào ban ngày.

            Bệnh nhân Alzheimer thường có hành vi được gọi là “Sundowning” đây là hành vi kích động thường xảy ra sau khi mặt trời lặn: Đi tới đi lui, la hét, hoặc có xu hướng bạo lực - những hành vi này thường lặp đi lặp lại, ngoài ra còn đi lang thang vào ban đêm. Vấn đề kích động và đi lang thang vào ban đêm là nguyên nhân khiến các thành viên trong gia đình cần phải kiểm soát bệnh nhân chặt chẽ.

            Tuy nhiên, hành vi “Sundowning” lại không thường xuyên xảy ra khi mặt trời lặn, hành vi này có thể diễn ra cả ngày và thường xuyên đạt đỉnh điểm khoảng 12 giờ 30 phút trưa đến 1 giờ chiều. Việc đi lang thang vào ban ngày của bệnh nhân Alzheimer khiến các thành viên trong nhà có thể dễ dàng kiểm soát bệnh nhân hơn khi hành vi đó xuất hiện vào ban đêm.

Là người chăm sóc bà, tôi phải làm những gì?

            Thật không may là không có phương pháp dùng thuốc nào là tối ưu đối với bệnh nhân. Có những loại thuốc được sử dụng để giúp bệnh nhân kiểm soát hành vi kích động nhưng đôi khi nó cũng làm cho hành vi này của bệnh nhân tăng lên. Hãy trao đổi với bác sĩ điều trị của bệnh nhân về lợi ích và nguy cơ của thuốc trong điều trị dạng bệnh mất trí nhớ.

            Tuy nhiên, bạn có thể cải thiện tình trạng này của bệnh nhân bằng những biện pháp tại nhà như sau:

            Có thời khóa biểu thường xuyên cho bệnh nhân. Hãy để bà ra khỏi giường cùng một thời điểm vào mỗi buổi sáng và lên giường cùng một lúc vào mỗi tối. Cố gắng giúp bà ngăn cản những giấc ngủ ngắn trong ngày, mỗi ngày chỉ nên có một giấc ngủ ngắn vào buổi trưa và không nên kéo dài quá một giờ. Trong ngày, giữ cho bệnh nhân hoạt động chân tay nếu có thể.

            Ngoài ra, bệnh nhân Alzheimer cần phải có các bữa ăn cố định thời gian trong ngày. Càng có lịch trình cụ thể chi tiết và diễn ra thường xuyên, chúng ta càng dễ đối phó với bệnh Alzheimer.

            Thường xuyên để bệnh nhân tiếp xúc với anh sáng ban ngày, tốt nhất là vài giờ một ngày. Bất cứ khi nào có thể, đặc biệt là buổi sáng, chúng ta đều nên đưa bệnh nhân ra ngoài trời. Ánh sáng buổi sáng là tốt nhất, bởi với những bệnh nhân bị sa sút trí tuệ, nhịp sinh học của họ thường không đồng bộ với nhịp điệu của môi trường. Ánh sáng giúp cải thiện chức năng của họ và giúp họ tỉnh táo hơn.

            Cũng cần có một môi trường tối vào ban đêm dành cho bệnh nhân. Nếu bệnh nhân có xu hướng đi lang thang vào ban đêm và bạn lo lắng bà có thể ngã hoặc va chạm vào đồ vật trong nhà thì bạn có thể bật đèn ngủ mờ. Nhưng thật ra ánh sáng gây trở ngại cho nhịp sinh học. Nếu có thể thì giữ cho phòng ngủ của bệnh nhân càng tối và càng yên tĩnh vào ban đêm thì càng tốt.

            Tránh cho bệnh nhân sử dụng caffein vì các sản phẩm như cà phê, trà, sô cô la hoặc sô đa có thể can thiệp vào nhịp sinh học.

            Tập thể dục là một thói quen tốt cần rèn luyện cho bệnh nhân. Hãy khuyến khích bà có thể làm bất cứ hành động nào bà muốn như: Thường xuyên đi bộ một quãng đường ngắn mỗi ngày, ném bóng trên bãi biển, thậm chí nếu bà phải ngồi xe lăn thì hãy khuyến khích bà vận động cánh tay.

Tôi cần phải tìm hiểu thêm những vấn đề về sức khỏe nào khác đối với trường hợp của bà tôi?

            Một trong những đặc điểm của bệnh mất trí nhớ là rối loạn hô hấp trong khi ngủ. Hơn 80% bệnh nhân mất trí nhớ có hiện tượng ngưng thở khi ngủ. Nếu điều trị tốt hiện tượng ngưng thở khi ngủ chúng ta có thể cải thiện được giấc ngủ của bệnh nhân vào ban đêm và sự tỉnh táo của họ vào ban ngày. Hãy hỏi ý kiến của bác sĩ của bà về khả năng này.

            Cải thiện giấc ngủ vào ban đêm và cải thiện các hoạt động trong ngày sẽ giúp làm chậm lại sự thoái hóa não- điều này giúp tiết kiệm hàng chục triệu đô la cho gia đình bệnh nhân.